DAX Nedir? En Çok Kullanılan 10 Ölçü — Türkçe Rehber

DAX (Data Analysis Expressions), Power BI, Power Pivot ve Analysis Services'te hesaplama yazma dilidir. Excel formülüne benzer ama satır değil, model üzerinde çalışır: bir "ölçü" (measure), pivot tablonun her hücresinde o hücrenin filtre bağlamına göre yeniden hesaplanır. İşte pratikte en çok yazılan 10 ölçü:

Temel ölçüler

Toplam Satış := SUM ( Satis[Tutar] )

Satış Adedi := COUNTROWS ( Satis )

Ortalama Sepet := DIVIDE ( [Toplam Satış], [Satış Adedi] )   -- DIVIDE sıfıra bölmeyi korur

CALCULATE — DAX'ın kalbi

CALCULATE, ölçüyü farklı bir filtre bağlamında hesaplar:

Ege Satış := CALCULATE ( [Toplam Satış], Satis[Bolge] = "Ege" )

Yüksek Tutar := CALCULATE ( [Toplam Satış], Satis[Tutar] > 10000 )

Zaman zekâsı (Takvim tablosu şart)

Satış YTD := TOTALYTD ( [Toplam Satış], Takvim[Tarih] )

Geçen Yıl := CALCULATE ( [Toplam Satış], SAMEPERIODLASTYEAR ( Takvim[Tarih] ) )

YoY % := DIVIDE ( [Toplam Satış] - [Geçen Yıl], [Geçen Yıl] )

Pay ve sıralama

Pay % := DIVIDE ( [Toplam Satış],
                  CALCULATE ( [Toplam Satış], ALL ( Satis ) ) )   -- genel toplam içindeki pay

Top5 Satış := CALCULATE ( [Toplam Satış],
                  TOPN ( 5, ALL ( Urun[Ad] ), [Toplam Satış] ) )

Bu ölçüleri elle yazmak zorunda mısınız?

Değilsiniz. Excel/CSV dosyanızı DataFlow'a bıraktığınızda ilişkiler ve Takvim tablosu otomatik kurulur; yukarıdakiler dahil 100'den fazla DAX ölçüsü verinize göre kendiliğinden yazılır ve motorda çalıştırılıp doğrulanır (kanıtlı DAX). Çıktıyı gerçek PivotTable'lı Power Pivot Excel ya da Power BI (.pbip) projesi olarak indirirsiniz — ölçüler içinde hazır gelir.

Sık sorulanlar

Ölçü mü hesaplanmış sütun mu? Toplama/oran gibi özetler için ölçü; satır başına sabit değer (örn. birim kâr) için hesaplanmış sütun kullanın. Ölçüler bellek dostudur.

SUMX ne zaman gerekir? Satır satır çarpıp sonra toplamak gerektiğinde: SUMX ( Satis, Satis[Adet] * Satis[BirimFiyat] ).